آفت‌های تملق و چاپلوسی و تأثیر آن در تبلیغات انتخابات

آنچه که در زیر مشاهده می‌کنید از سری یادداشت‌های مخاطبین “خبر کهگیلویه” است و انتشار آن به معنی تأیید تمام یا بخشی از آن نیست، شما هم می‌توانید با ارسال مطلب خود این یادداشت را نقد کنید.

سید نعمت‌الله خرسندی؛ پدیده تملق‌گویی از دوران کهن تاکنون در جوامع مختلف بوده و بدون تغییر باقی مانده است. یکی از صفات ناپسند، ستایشگری و ثناگویی است. روحیه تملق و چاپلوسی از ضعف شخصیت و خودکم‌بینی انسان ناشی می‌شود. این خصیصه کسانی است که در پی جبران کمبودهای خود سعی می‌کنند با ستایش بیش از حد دیگران، موقعیتی برتر برای خود ایجاد کنند. این رفتار خصوصیت افراد خود باخته و سست عنصری است که نظر و توجه به قدرت و ملک لایزال الهی ندارند و از این رو چشم طمع به دیگران می‌دوزند و عزت و پیشرفت و سروری خود را از فقیران واقعی درگاه خداوندی طلب می‌کنند. البته گاهی انسان برای رضایت خداوند و بزرگداشت مؤمنان، مؤمنی را می‌ستاید و خوبی های او را بر می‌شمارد. اما گاهی از روی طمع و انگیزه‌های نفسانی دیگران را ستایش می‌کند تا توجه آنان را به خود جلب کند تا به موقع او را از کمک‌های مادی خود بر خوردار کنند. این دو متفاوتند!!!

روحیه چاپلوسی و تملق از صفات زشت انسان است و با ایمان به خداوند بزرگ، سازگاری ندارد و تیشه بر ریشه شایسته سالاری است. از نگاه دین، همان اندازه که فرد چاپلوس و متملق مذموم است فرد چاپلوس پرور هم مورد نکوهش است، چنانکه علی (ع) می‌فرمایند: ” مدیران و مسئولان تملق دوست از پست ترین انسانها هستند “. همچنین می فرمایند: ” از پست‌ترین زمامداران جامعه در دیدگاه مردم شایسته، این است که بدین گمان متهم شوند که دوستدار ستایش هستند “.

تملق‌گویی یک جریان یک‌سویه است که از بالا به پایین سرایت می‌کند، هنگامی که مردم مشاهده می‌کنند در سازمان‌های اداره کننده جامعه یا تشکل‌های سیاسی، تملق‌گویی رواج دارد خواه ناخواه آنها نیز این روش ناپسند را در روابط اجتماعی و انسانی خود به کار می‌گیرند، در صورتی که روابط سالم اجتماعی باید به دور از تملق و دورویی باشد.

وقتی که تملق گویی در راس سازمان‌های رسمی و غیر رسمی یک جامعه و در تبلیغات انتخاباتی رواج پیدا کند، باید فاتحه پویایی و رشد فرهنگی آن جامعه و آن گروه سیاسی را خواند بویژه اگر آن جامعه، یک جامعه کمتر توسعه یافته فرهنگی و سیاسی و دارای تعصبات قومی و قبیله‌ای باشد.
اینجاست که نقش نخبگان جامعه و در حوزه تبلیغات انتخاباتی عیار کاندیداها در این مقوله معلوم می‌شود که ستایشگری و تملق گویی همان اندازه زشت است که ستایش پروری.

در تاریخ گذشته ایران بودند کسانی که روحیه تملق و چاپلوسی را منع میکردند و به همین خاطر نامشان در برگ‌های زرینی از تاریخ این مرز و بوم ماندگار شد؛ نقل می‌کنند کریم خان زند دستور داد چشم‌های فردی را کور کنند تا برود شفایش را بگیرد! اطرافیان و متملقین به او گفتند قربان این فرد شفا گرفته پدر شماست ایشان را به پدرتان ببخشید، وکیل الرعایا گفت: پدر من تا زنده بود در گردنه بید سرخ دزدی می‌کرد! من نمی‌دانم قبرش کجاست؟ من با زور این شمشیر حکمران شدم عده ای چاپلوس برایش آرامگاهی ساختند و آنجا را ابوالوکیل نامیدند، پدر من چگونه می‌تواند شفا دهنده باشد؟ همانجا متملقین را گردن زد؟

اگر تملق پیشگان میدان پیدا کردند که متاسفانه کردند، دین و دنیای مردم را نابود می‌کنند؛ کما اینکه بخشی از مغروریت مسئولان ناشی از متملقین اطراف آنان است.

هنگامی که در یک جریان و تشکل سیاسی شایستگی جای خود را به تملق بدهد ما نباید انتظار پویایی و کارایی موثر داشته باشیم؛ تملق گویان، عمده‌ترین کارشان دروغگویی است و افراد شایسته را کنار می‌زنند. در این زمان که تنور انتخابات در کشور و استان ما روز به روز داغتر می‌شود شایسته است کاندیداها به این باور رسیده باشند که تملق گویان را در گروه سیاسی خود منع و از خود دور کنند و بدانند که چاپلوسان هیچ آرمان و اعتقادی جز منافع شخصی ندارند و برای رسیدن به آن هدف، در مرحله اول افراد لایق و کارا را کنار می‌زنند این در حالی است که شما مدعیان خدمت به افراد شایسته برای خدمت صادقانه به مردم نیاز دارید و اگر آنان را از خود دور نکنید اولین قریانی تملق گویان خود شما هستید و مصداق این شعر شاعرید که:
ای وای که این مزرعه را آب گرفته
دهقان مصیبت زده را خواب گرفته

نکته آخر این که روش‌ها و تکنیک‌هایی برای برطرف کردن این صفت زشت تملق وجود دارد که امیدوارم بکار گیرند؛
یکی از روش‌های از بین بردن رفتارهای تملق آمیز عدم اعتنا و پاسخ دهی به رفتار چاپلوسان است که از نگاه روانشناسی ” خاموشی ” نامیده می‌شود. با این روش متملقین رفتار سابق خود را غیرمؤثر می‌بینند و ناچارأ با تجدید نظر در شخصیت خود سعی می‌کنند رفتاهای مناسبی را جایگزین رفتار قبلی خود کنند و در این صورت توجه و همچنین پاسخ‌دهی مثبت به رفتارهای مناسب و اصلاح شده این‌گونه افراد می‌تواند به عنوان روش مکمل برای تکنیک خاموشی در نظر گرفته شود که این تکنیک در روانشناسی ” تقویت مثبت ” نامیده می‌شود.

بنابراین یکی از حقوق مردم در شرایط فعلی انتخابات این است که هم اصحاب رسانه و فضای مجازی و هم کاندیداهای محترم نسبت به موضوع تملق و مدح بی‌مورد که از ناحیه مکتب اسلام و ائمه اطهار نکوهش شده حساسیت نشان دهند و نگذارند که این خصلت ویرانه کننده انسانیت، وارد فضای حقیقی جامعه شود.